Wetenschapsjournalist

Hierom is voetballer Lennart Thy wel degelijk een held

Voetbalvereniging VVV moet haar spits, Lennart Thy, een paar wedstrijden missen omdat hij stamcellen doneert. Thy is een van de 17.000 wereldburgers die zo jaarlijks een wildvreemde kan redden.

Een laatste remedie voor mensen met acute leukemie is een stamceltransplantatie. Donor en ontvanger van de stamcellen moeten daarvoor ‘matchen’. Een tiental celkenmerken moet precies overeenkomen, anders vindt er afstoting plaats. Vaak vindt de zieke een goede match binnen de familie. Maar dat lukt niet altijd. […]

(World’s Best News, 21 maart 2018, webbericht)

Origami geeft materiaal een extra dimensie

Hogere vouwkunst – Origami hoeft zich niet te beperken tot papier. Met origami kan een complete stadionkap in een aanhanger verdwijnen, maar ook betere botprotheses, lenige robotarmen en ‘vreemde’ metamaterialen zijn mogelijk. Welkom in de wondere vouwwereld. […]

(Chemie Magazine, februari 2018, p34-36)

Economische grondstofstress

Maar liefst 27 grondstoffen ziet de EU als critical raw material. Bijvende aanvoer is niet gegarandeerd, terwijl ze van groot economisch belang zijn.

Critical, betekent dat lastig te krijgen of schrikbarend duur? ‘Geen van beide’, luidt het antwoord van Ton Bastein, programmamanager Resource Efficiency and Raw Materials bij onderzoeksinstelling TNO, die de Europese lijst van critical raw materials van dit aar me de heeft opgesteld. ‘Echte schaarste is nu niet aan de orde. Maar het idee dat in onze geglobaliseerde wereld elke grondstof altijd wel ergens voorradig is, is naïef’, oordeelt Bastein.  […]

(C2W, 26 januari 2018, p18-21)

Doe-het-zelven met je DNA

Met een spoedcursus moleculaire biologie en wat hulp van internet kun je een poging wagen zelf je genen te veranderen. Twee Amerikanen nemen het voortouw. Ze bedachten hun eigen gentherapie.

“Wij zijn de eerste generatie die geen slaven hoeven te zijn van hun genen”, zegt biohacker Josiah Zayner opgetogen. “Wat je ook van genetische modificatie mag vinden, dat is mind blowing.” Even later voegt hij de daad bij het woord. Hij spuit DNA in zijn onderarm dat zijn genen kan wijzigen. Dat DNA heeft hij zelf ontworpen, vervolgens besteld op internet en vermenigvuldigd in zijn eigen garage. Het moet hem extra spieren opleveren. […]

(Trouw, 13 januari 2018, p14-15; De Morgen, 24 januari 2018)

Het nieuwe menstrueren

Ongesteld? Luister naar je hormonen! – Een tampon in, een pijnstiller slikken en vrolijk doorgaan: zo ‘hoort het’ bij menstruatie. Een nieuwe stroming ziet dat totaal anders. De menstruatie mag je omarmen en beleven, liefst zonder pillen. Dat betekent vooral rust nemen en dus een menstruatieverlof. Onzinnige aanstellerij of hoognodige erkenning?

(Skepter, winter 2017, p10-16)

‘Verraden’ door een familielid

Een miniem DNA-spoor is genoeg om een DNA-profiel van de dader te maken waarmee ook familieleden kunnen worden opgespoord. Een crimineel met een grote familie moet dus extra oppassen.

Bijvangst, heette het tot 2012. Een profiel in de DNA-databank dat zoveel op dat van de dader lijkt dat het waarschijnlijk familie betreft. “We mochten het niet rapporteren”, vertelt onderzoeker Arnoud Kal van het Nederlands Forensisch Instituut. De bijvangst ging dus ongebruikt overboord, ook al zou die naar de dader kunnen leiden. Tot verdriet van forensisch rechercheurs zoals Carina van Leeuwen van het Amsterdamse cold case-team: “Die informatie kan goud waard zijn en achterblijvers eindelijk duidelijkheid geven.” […]

(Trouw, 30 september 2017, p14-15)

Chemici kijken af bij de natuur

Schone energie, slimme materialen en groene grondstoffen, de natuur heeft het allemaal al uitgevonden. Chemici kijken er bewonderend naar. Niet om te kopiëren – “meestal hoeft het niet zo ingenieus” – maar om ideeën te pikken.

Fantastisch’, ‘bloedmooi’, Nederlandse chemici bewonderen de schoonheid van Moeder Natuur. Maar na ‘prachtig’ volgt steevast ‘ingenieus’ of ‘geniaal’. Het enzym, het zaaddoosje of de worm die ze zo bewonderen, hangt niet opgeprikt en ingelijst aan de muur zoals een tropische vlinder; de bewondering geldt vooral voor het kunstje dat de natuur flikt. “Hydrogenase-enzymen zijn zo efficiënt. Duizenden protonen per seconde, zonder dat daar extra energie voor nodig is. Dat is echt ongekend efficiënt”, vertelt een haast jaloers klinkende Joost Reek, hoogleraar supramoleculaire katalyse (UvA). […]

(Chemie Magazine, juli/augustus 2017, p28-32)

Menstruatie-vrij? Liever pijnvrij!

Help eindelijk eens menstruatiepijn de wereld uit, dan is een menstruatieverlof zoals bijvoorbeeld Italië en India overwegen niet meer nodig, stelt Marga van Zundert.

Ongesteld? Tampon, pijnstiller en doorgaan maar. Zo ‘hoort het’ in Nederland. En wereldwijd gezien is dat al een luxe. Veel vrouwen moeten doorwerken zonder paracetamol, vaak zelfs zonder deugdelijk maandverband of een wc om het te kunnen verwisselen. In arme landen zorgt menstruatie voor veel absentie en schooluitval onder meisjes. […]

(lees verder bij Het Wereldpodium)

(Brabants Dagblad – 29 aug. 2017, Nederlands Dagblad – 29 aug. 2017, BN/De Stem – 30 aug. 2017, De Limburger – 12 sept. 2017, Eindhovens Dagblad – 6 sept. 2017)

Hormoonverstoorders

Van storend tot schadelijk

Hormoonverstoorders zijn stoffen die doen wat de naam suggereert: ze verstoren de werking van natuurlijke hormonen. Volgens sommigen zijn ze een logische verklaring voor de toenemende vruchtbaarheidsproblemen in de westerse wereld. Volgens anderen zijn de aanwezige concentraties te miniem om daadwerkelijk invloed te hebben. Het gaat om veelgebruikte chemicaliën als bisfenol-A en ftalaten die uit plastics lekken. Maar ook het antibiticum triclosan, pesticides, medicijnresten en brandvertragers kunnen de hormoonhuishouding beïnvloeden. [….]

(Chemische Feitelijkheden, nr. 336, juli 2017)

Waterfilter filtert niets in Nederland

Door <a href="https://de.wikipedia.org/wiki/User:Smial" class="extiw" title="de:User:Smial">Smial</a> op de <a href="https://de.wikipedia.org/wiki/" class="extiw" title="de:">Duitstalige Wikipedia</a> - eigenes Foto. Originally from <a class="external text" href="http://de.wikipedia.org">de.wikipedia</a>; description page is/was <a class="external text" href="http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Image%3AHaushalts-Wasserfilter.jpg">here</a>., <a href="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/de/deed.en" title="Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 de">CC BY-SA 2.0 de</a>, <a href="https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2958344">Link</a>Water kan niet puur genoeg zijn. Waterfilters en vitalizers vinden daarom gretig aftrek. Maar schoner wordt het Nederlandse kraanwater er nauwelijks of niet van. En wie niet oplet, drinkt zelfs viezer water.

Ook zoiets doodgewoons als water kan hip zijn. Op sportscholen en kantoren staan tegenwoordig waterkoelers. En tienermeisjes gaan niet zonder waterflesje in de tas naar school, naar festivals en het strand. Het vocht zit in supermarktplastic of in een milieubewuste Dopper. Bronwater of kraanwater, met of zonder een, liefst zelfbereid, smaakje — munt, appel, bosvruchten, komkommer of citroen. Dat hippe designflesje en de waterkan thuis hebben inmiddels ook vaak een filter. Dat belooft ‘water zoals de natuur het bedoeld heeft’. Volgens de filterfabrikanten betekent dat: géén chloor, géén kalk en géén metalen of andere chemicaliën. Daarmee suggereren ze dat wie als vanouds rechtstreeks uit de kraan drinkt ongezond bezig is. Is dat zo?  […]

(Skepter, 29 mei 2017, p35-39)

RSS Syndication